U POTRAZI ZA IKONOSTASOM
Manastir Kovilj je podignut u čast Svetih arhanđela Mihaila i Gavrila i nalazi se u selu Kovilj, nedaleko od Novog Sada. Pod zaštitom je države od 4. avgusta 1949. godine, kao spomenik kulture.
Tačnih podataka o osnivanju manastira nema. Prema predanju ulogu osnivača imao je prvi srpski arhiepiskop Sveti Sava u 13. veku, ali o tome ne postoje nikakvi istorijski izvori. U nekim poveljama se pominje u 14. veku, a sasvim je pouzdano da je postojao na ovom mestu već krajem 16. veka. U to vreme je stara manastirska crkva bila i bogato oslikana. Potom su Turci u četiri navrata palili manastir, te se tek nakon potpisivanja Karlovačkog mira 1699. godine, pristupilo obnovi manastirskog zdanja.
Godine 1749. je završena izgradnja nove manastirske crkve. Crkva nije živopisana, ali je za izgradnju ikonostasa angažovan mladi akademski slikar Aksentije Marodić koji je izradio veličanstveno remek-delo u neorenesansnom stilu, potpuno jedinstveno kod nas. Ukupno 33 ikone je uslopio u divno rezbareni drveni ram, remek-delo stolara Jovana Kistnera. Marodić je hram ukrasio scenama iz Hristovog života, kao i kopijama iz čuvenih galerija u Beču, Minhenu, Parizu, Rimu, Veneciji, Napulju. Pozlatu ikonostasa uradio je Ludvig Tauš.
IKONOSTAS JE NESTAO!?
Upravo taj ikonostas, remek-delo Aksentija Marodića, je predmet ovog pisanija. Ikonostas je, verovali ili ne, NESTAO! Da, u našoj zemlji je i to moguće!
Naime, tokom 2020. godine se pristupilo rekonstrukciji manastirske crkve po pitanju oslikavanju iste sa freskama za čiji je stil izabran grčko-vizantijski. Tada je ikonostas Aksentija Marodića uklonjen, i umesto njega je izgrađen novi, „vizantijski“, u vidu kamene pregrade sa četiri prestone nove ikone. Budući da se manastir nalazi pod zaštitom Zavoda za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada, obratili smo se dopisom njima sa pitanjem gde se nalazi ikonostas; dopis od 8. februara 2024. Od Zavoda za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada smo potom dobili ovaj odgovor:
„Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada obavestio je dopisom broj 203/4-2019 od 10.09.2020. godine Ministarstvo kulture i informisanja da je Uprava manastira Kovilj uklonila ikonostas u hramu SV. Arhanđela Mihajla i Gavrila manastira Kovilj, kako bi postavila novi. Ikonostas je demontiran i uskladišten. Konstatovana je potreba restauracije ikonostasa. Zavod za zaštitu spomenika kulture Grada Novog Sada je pokrenuo inicijativu da se ikonostas restaurira i prezentuje javnosti.“
Ovaj odgovor je dostavljen našoj asocijaciji 28.02.2024. sa potpisom direktora Zavoda mr Siniše Jokića.
MINISTARSTVO KULTURE – ZAVOD – EPILOG?!
Naša asocijacija se povodom ovoga obratila i Ministarstvu kulture R. Srbije dana 22. avgusta 2024., i do dana današnjeg nije dobila odgovor. Danas, 15. decembra 2024. godine smo ponovo prosledili naše pitanje u vezi sa nestalim ikonostasom, i zatražili hitan sastanak sa nadležnima pozivajući se na brojne prekršene zakonske regulative.
Koji je epilog, obavestićemo uskoro javnost.
